ભરતસિંહજી ડાભીનો પરિચય
મહેસાણા જિલ્લાની ખેરાલુ બેઠકના જનપ્રતિનિધિ — ગુજરાત વિધાનસભામાં ત્રણ કાર્યકાળ, અને ઉત્તર ગુજરાતનાં ગામો, સહકારી સંસ્થાઓ તથા બજાર-નગરોમાં મૂળ ધરાવતી કાર્યપદ્ધતિ.
જીવન પરિચય
ભરતસિંહજી ડાભી ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લાની ખેરાલુ વિધાનસભા બેઠક સાથે સંકળાયેલા જનપ્રતિનિધિ છે. તેમણે ગુજરાત વિધાનસભાના અનેક કાર્યકાળોમાં — જેમાં ૧૨મી, ૧૩મી અને ૧૪મી વિધાનસભાનો સમાવેશ થાય છે — સભ્ય તરીકે સેવા આપી છે અને દરેક કાર્યકાળમાં ખેરાલુનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે.
ખેરાલુ ઉત્તર ગુજરાતના મેદાનની બેઠક છે — એક ખેતીપ્રધાન પટ્ટો, જ્યાં ઘરની આવક નાની જમીન, દૂધ સહકારી મંડળીઓ તથા બજાર-નગરોની આસપાસ વસેલા વેપાર અને ઉત્પાદન એકમોમાંથી બને છે. અહીં પ્રતિનિધિત્વ હોદ્દા કરતાં નિકટતા સાથે વધુ જોડાયેલું છે — એ જાણવું કે કયો ગ્રામ રસ્તો સૌથી પહેલાં ધોવાય છે, કઈ શાળામાં એક વિભાગ ઓછો છે, કયું પેટા-કેન્દ્ર બે ઋતુથી તબીબ વગર છે, અને કયું કુટુંબ ગયા શિયાળાથી પેન્શન ફાઇલની રાહ જુએ છે.
આમાંથી એવી કાર્યપદ્ધતિ ઘડાઈ છે જે દરેક કાર્યકાળમાં એકસરખી રહી છે. વિસ્તારની માંગણીઓ એ વિભાગને સંબોધીને લેખિત રજૂઆતોમાં ફેરવાય છે જે ખરેખર પગલાં લઈ શકે; અનેક ગામોમાં પુનરાવર્તિત થતા મુદ્દા છૂટીછવાઈ ફરિયાદોને બદલે નીતિગત પ્રશ્ન તરીકે ઉઠાવાય છે; અને જિલ્લા કક્ષાની સમીક્ષા તથા દેખરેખ બેઠકોને ઔપચારિકતા નહીં, કાર્ય-બેઠક ગણવામાં આવે છે.
આ ભૂમિકા સાથે જાહેર હોદ્દાની ઔપચારિક અને નાગરિક જવાબદારીઓ પણ જોડાયેલી છે — સ્વાતંત્ર્ય પર્વના કાર્યક્રમો, હર ઘર તિરંગા જેવાં રાષ્ટ્રીય અભિયાનો, આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ, નવી જાહેર સુવિધાઓનું લોકાર્પણ, તથા એ મંદિર અને સામુદાયિક પ્રસંગો જેનાથી કોઈ વિસ્તાર પોતાનું વાર્ષિક કૅલેન્ડર નક્કી કરે છે. આ વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત ફોટોગ્રાફ એ જ સતત કાર્યસૂચિનો પુરાવો છે.
પ્રારંભિક જીવન અને પૃષ્ઠભૂમિ
ખેરાલુના કોઈ પ્રતિનિધિને સમજવા માટે તેની આસપાસની ભૂમિ સમજવી ઉપયોગી છે. આ ઉત્તર ગુજરાતનું મેદાન છે, સાબરમતી અને રૂપેણ વચ્ચે — સપાટ, સખત મહેનતથી ખેડાયેલી જમીન, જ્યાં ભૂગર્ભ જળસ્તર પેઢીઓની સ્મૃતિમાં ઘટતું આવ્યું છે, જ્યાં પાંચ સભ્યોનું કુટુંબ ચાર વીઘા ખેડતું હોય, અને જ્યાં સારા અને કપરા વર્ષ વચ્ચેનો ફરક ઘણીવાર પંદર દિવસનો વરસાદ નક્કી કરે છે.
આ સંસ્થાઓની પણ ભૂમિ છે. ગામની દૂધ મંડળી, સહકારી ધિરાણ સંસ્થા, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત અને તાલુકા કચેરી — આ બધાં મળીને એ તંત્ર બનાવે છે જેના દ્વારા કોઈ કુટુંબ ખરેખર સરકારનો અનુભવ કરે છે. અહીં ઉછરેલી વ્યક્તિ રાજકારણની ભાષા શીખે તેના ઘણા સમય પહેલાં આ સંસ્થાઓની કાર્યપ્રણાલી શીખી લે છે.
સામાજિક તાણાવાણો ગાઢ અને જૂનો છે. સગપણના તાંતણા ગામોની સીમા વટાવે છે; જવાબદારીઓ યાદ રખાય છે; કોઈ જાહેર વ્યક્તિનું મૂલ્યાંકન એ વાતથી થાય છે કે તે બેસણામાં પહોંચ્યા કે નહીં, માત્ર એ વાતથી નહીં કે તે સભામાં પહોંચ્યા. આ એવો વિસ્તાર છે જ્યાં પ્રતિષ્ઠા ધીમે ધીમે, રૂબરૂ બંધાય છે, અને એક અનુત્તર ફોન કૉલથી ખોવાઈ પણ શકે છે.
વ્યાપક પ્રદેશ પોતાની સાથે ઇતિહાસનો ભાર પણ રાખે છે. ઉત્તર-પૂર્વમાં તારંગા હિલનું જૈન મંદિર સંકુલ છે; થોડે જ દૂર પ્રાચીન નગર વડનગર છે; દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં મોઢેરાનું સૂર્ય મંદિર ઊભું છે. આમની વચ્ચે રહેવું એ શાંત સ્મરણ કરાવે છે કે આ પ્રદેશ પહેલાં પણ અનેક વાર સંગઠિત, શાસિત અને પુનર્નિર્માણ પામ્યો છે — અને જાહેર હોદ્દો તેનાથી ઘણી જૂની કોઈ વસ્તુની કામચલાઉ સંભાળ માત્ર છે.
આ વેબસાઇટ માત્ર એ જ માહિતી પ્રકાશિત કરે છે જેની ખરાઈ થઈ શકે. જન્મ તારીખ, કૌટુંબિક વિગતો, શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિ તથા આવી અન્ય વ્યક્તિગત વિગતો અહીં એટલા માટે આપવામાં આવી નથી કારણ કે કાર્યાલય દ્વારા તેની પ્રકાશન માટે પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. પુષ્ટિ થતાં જ તે આ પૃષ્ઠ પર ઉમેરવામાં આવશે.
વ્યક્તિગત સફર
કાર્યકાળ દેખાતો ભાગ છે. કોઈ કાર્યકાળ ઉપયોગી બનશે કે નહીં તે નક્કી કરતો ભાગ વર્ષો સુધી, શાંતિથી સંચિત થાય છે.
એ નકશો જે કોઈ વિભાગ પાસે નથી: કયો પરો મોસમી વોંકળો વહેતાં કપાઈ જાય છે, રસ્તાનો કયો ભાગ બે એજન્સીઓ વચ્ચે વિવાદિત છે, કઈ શાળાનું મકાન ક્યારે અસલામત જાહેર થયું. આ જાણકારી બ્રીફિંગથી મળતી નથી; તે ચાલીને મેળવાય છે.
એ જાણવું કે કયું ટેબલ કઈ મંજૂરી રોકે છે, દરખાસ્તમાં શું હોવું જોઈએ જેથી તે ચકાસણીમાં ટકે, અને વાર્ષિક ચક્રમાં માંગણી ક્યારે મૂકવી જેથી તે માત્ર નોંધાય નહીં પણ ભંડોળ મેળવે.
નાગરિકની એ તૈયારી કે તે પોતાની સમસ્યા લઈને આગળ આવે. તે લોકો પાસે પ્રામાણિક જવાબ લઈને પાછા જવાથી કમાય છે — ત્યારે પણ, જ્યારે જવાબ એ હોય કે હવે આગળ કંઈ થઈ શકે તેમ નથી.
એક જ વિસ્તાર સાથેનો લાંબો સંબંધ કામને જાહેરાતોને બદલે તબક્કાવાર આયોજિત કરવા દે છે, અને પ્રતિનિધિને અગાઉના કાર્યકાળનાં વચનો માટે જવાબદાર બનાવે છે.
જાહેર મૂલ્યો
01
સાંભળવામાં આવે તે માટે નાગરિકને કોઈ ઓળખાણની જરૂર ન પડવી જોઈએ. કાર્યાલય વિસ્તારની અંદરથી અને બહારથી આવતા પત્રો, કૉલ અને મુલાકાતીઓનો જવાબ આપે છે.
02
દરેક વિનંતી પૂરી થઈ શકતી નથી. એ સ્પષ્ટ કહેવું અને કારણ સમજાવવું, કુટુંબ માટે અનિશ્ચિત ખાતરી કરતાં વધુ ઉપયોગી છે.
03
મૌખિક ટેકાથી કોઈ ફાઇલ બંધ થતી નથી. માંગણીઓ નોંધાય છે, સક્ષમ સત્તાધિકારીને લેખિતમાં મોકલાય છે, અને પરિણામ દસ્તાવેજ પર આવે ત્યાં સુધી તેનું અનુસરણ થાય છે.
04
કોઈ વિનંતી પરનો પ્રતિભાવ એ વાત પર આધારિત નથી કે વિનંતી કરનારનું સ્થાન, સમાજ કે રાજકીય જોડાણ શું છે.
05
પંચાયત, સહકારી સંસ્થા, શાળા સમિતિ અને જિલ્લા વહીવટ અમલીકરણમાં ભાગીદાર છે — બાજુ પર મૂકવા જેવી અડચણો નહીં.
06
પાણી, શિક્ષણ અને આરોગ્યનાં પરિણામો દાયકાઓમાં બદલાય છે. કામ એ જ ક્ષિતિજ પર આયોજિત થાય છે, ભલે ચૂંટણી ચક્ર ટૂંકું હોય.
ગ્રામીણ વિસ્તારમાં જાહેર હોદ્દો કોઈ મંચ નથી. તે નાગરિક અને વહીવટ વચ્ચે મૂકેલું કાર્યટેબલ છે, અને તેની ઉપયોગિતા સંપૂર્ણપણે એ વાતથી નક્કી થાય છે કે તે કેટલી નિયમિતતાથી ચાલે છે.